درد زانو هنگام راه رفتن

درد زانو هنگام راه رفتن یکی از شکایت های بسیار رایجی است که افراد مسن و جوان را هم درگیر می کند. بعضی ها می گویند چند قدم اول درد دارم و بعد کم می شود؛ بعضی ها می گویند بعد از ده دقیقه پیاده روی، زانوها شروع به درد گرفتن می کنند و بعضی ها هم فقط موقع بالا رفتن از پله اذیت می شوند. هر کدام از این حالت ها می تواند پیام متفاوتی داشته باشد. در این مقاله شایع ترین دلایل درد زانو هنگام راه رفتن، علائم هشدار و کارهایی را که خودتان می توانید انجام دهید، به زبان ساده توضیح می دهیم. در ادامه نظر دکتر محمدرضا کاظمی، فوق تخصص درد، را هم می خوانید.

چرا هنگام راه رفتن زانو درد می گیرد؟

وقتی راه می روید، مفصل زانو در هر قدم وزن بدن را تحمل می کند؛ این فشار در حالت های مختلف، چند برابر وزن بدن هم می شود؛ مثلا هنگام بالا رفتن از پله یا حمل بار سنگین. اگر همه اجزای مفصل سالم باشند، این کار بدون درد انجام می شود. اما اگر غضروف، رباط، تاندون یا مینیسک دچار مشکل شده باشد، همین فشار روزمره به شکل درد نشان داده می شود.

به زبان ساده، درد زانو هنگام راه رفتن یعنی یکی از بخش های مفصل زیر فشار بیش از حد است یا آسیب دیده است. حالا سوال اصلی این است که کدام بخش؟ پاسخ قطعی را معاینه پزشک می دهد، اما دانستن دلایل رایج به شما کمک می کند تا پیش از مراجعه، تصویر بهتری از مشکل خود داشته باشید و سوال های بهتری از پزشک بپرسید.

۶ دلیل شایع درد زانو هنگام راه رفتن

۱. آرتروز زانو

آرتروز زانو یا استئوآرتریت، شایع ترین علت درد زانو در افراد بالای ۴۰ سال است. در این حالت غضروف مفصل کم کم ساییده می شود و سطح لیز مفصل خشن می شود. درد آرتروز معمولا در شروع حرکت بیشتر است؛ یعنی وقتی بعد از نشستن طولانی بلند می شوید یا صبح ها چند قدم اول راه می روید، زانو درد می گیرد و خشک به نظر می رسد. بعد از کمی فعالیت درد کم می شود، ولی ادامه دادن فعالیت زیاد دوباره آن را برمی گرداند. اگر می خواهید درباره یکی از روش های کنترل التهاب این بیماری بیشتر بدانید، مقاله ارتوکین چیست را بخوانید.

۲. آسیب مینیسک

مینیسک ها دو قطعه ضربه گیر داخل زانو هستند. پارگی مینیسک ممکن است با یک چرخش ناگهانی در فوتبال یا بسکتبال به وجود بیاید، یا در افراد بزرگسال به مرور و بر اثر سال ها کار تکراری شکل بگیرد. درد معمولا در یک نقطه مشخص داخل یا خارج زانو است و ممکن است با قفل شدن زانو، جمع شدن آب یا احساس یک بریدگی همراه باشد. آسیب مینیسک را نباید بی توجه گذاشت؛ چون بخش آسیب دیده هر روز که بگذرد بیشتر فشار به مفصل می آورد.

۳. درد کشککی رانی

اگر درد در جلوی زانو و دور کشکک است و موقع بالا و پایین رفتن از پله، نشستن طولانی با زانوی خم یا دویدن بیشتر می شود، به احتمال زیاد درد کشککی رانی دارید؛ همان چیزی که به آن زانوی دونده هم می گویند. این مشکل در جوان ها و ورزشکاران شایع است و معمولا با ضعف عضلات ران و حرکت نادرست کشکک در مسیر خودش ارتباط دارد. با تقویت عضلات ران، درد این گروه معمولا بهتر می شود.

۴. آسیب تاندون ها و رباط ها

کشیدگی رباط ها و آسیب تاندون کشکک معمولا بعد از ضربه، پیچ خوردن یا فعالیت سنگین ظاهر می شود. درد این آسیب ها هنگام راه رفتن، مخصوصا روی زمین ناهموار یا سر پایین، بیشتر می شود. ممکن است با احساس ناپایداری هم همراه باشد؛ یعنی احساس کنید زانو می خواهد رد شود. اگر این احساس را دارید، معاینه پزشکی لازم است تا شدت آسیب مشخص شود.

۵. بورسیت زانو

دور زانو کیسه های کوچکی به نام بورس وجود دارد که کارشان کم کردن اصطکاک است. التهاب این کیسه ها باعث درد، تورم و گرمی جلوی زانو می شود. بورسیت در کسانی شایع تر است که مدت طولانی سر پا هستند، زیاد زانو زده کار می کنند یا تازه فعالیت بدنی سنگینی را شروع کرده اند. بورسیت معمولا با استراحت و درمان های ساده بهتر می شود، ولی تشخیص آن را پزشک باید انجام دهد.

۶. وزن زیاد و فشار مکانیکی

هر کیلو وزن اضافه، فشار قابل توجهی به زانوها اضافه می کند. وزن بالا نه تنها درد را بیشتر می کند، بلکه روند آرتروز را هم سریع تر می کند. خبر خوب این است که برعکس آن هم صادق است: کاهش حتی چند کیلو وزن می تواند درد زانو را به شکل قابل توجهی کم کند. به همین دلیل پزشکان کاهش وزن را یکی از موثرترین درمان های غیردارویی درد زانو می دانند.

کدام درد زانو خطرناک است؟ علائم هشدار

همه دردهای زانو اورژانسی نیستند، اما برخی علائم را نباید نادیده گرفت. اگر یکی از این موارد را تجربه می کنید، بدون فوت وقت به پزشک مراجعه کنید:

• تورم سریع و شدید بلافاصله بعد از ضربه یا پیچ خوردن
• ناتوانی در سنگینی کردن روی پا
• تغییر شکل ظاهری زانو یا احساس جابجایی استخوان
• قفل شدن کامل زانو به طوری که نمی توانید آن را صاف کنید
• تب و لرز همراه با درد، قرمزی و گرمی زانو
• بی حسی، سوزش یا سردی در ساق پا
• دردی که بعد از چند هفته استراحت و مراقبت بهتر نمی شود

این علائم می توانند نشانه آسیب های جدی تر باشند که تشخیص آنها فقط با معاینه و در صورت نیاز با عکس یا ام آر آی ممکن است. خوددرمانی در این حالت ها نه تنها کمکی نمی کند، بلکه ممکن است کار را سخت تر کند.

راه های کاهش درد زانو هنگام راه رفتن

قبل از هر چیز باید بگوییم که این راه ها جایگزین تشخیص پزشک نیستند؛ اما برای بیشتر افراد در کنار درمان اصلی، کمک کننده هستند و بدون هزینه اضافی می توانید از امروز شروع کنید.

استراحت هوشمند، نه استراحت مطلق

خیلی ها بعد از شروع درد زانو، همه فعالیت های خود را قطع می کنند. این کار در بلند مدت عضلات را ضعیف می کند و درد را بدتر می کند. راه بهتر این است که فعالیت های زمینه ساز درد مثل دویدن، بالا رفتن زیاد از پله یا حمل بار سنگین را کم کنید، ولی پیاده روی سبک روزانه را حفظ کنید. مفصل با حرکت، تغذیه بهتری می شود و عضلات هم قوی می مانند.

سرد یا گرم کنید

اگر درد تازه شروع شده یا بعد از فعالیت زیاد اذیت می کند، کمپرس سرد به کم کردن التهاب کمک می کند. اگر درد مزمن است و صبح ها زانو خشک و دردناک است، گرمای ملایم مثل حوله گرم عضلات اطراف را شل می کند. هر بار حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه کافی است و دقت کنید که یخ یا وسیله گرم را مستقیم روی پوست نگذارید؛ یک پارچه نازک بین آنها بگذارید.

عضلات ران را تقویت کنید

عضلات جلوی و پشت ران مثل نگهبان زانو عمل می کنند. هر چه این عضلات قوی تر باشند، فشار کمتری به خود مفصل می رسد. حرکت های ساده ای مثل بالا بردن مستقیم پا در حالت خوابیده نقطه شروع خوبی هستند، اما پیش از شروع هر برنامه تمرینی، با پزشک یا فیزیوتراپ مشورت کنید تا تمرین ها به شرایط شما بخورد باشد و مشکلی برای مفصل پیش نیاید.

به کفش و مسیر راه رفتن دقت کنید

کفش مناسب با کف نرم و پاشنه کم، بخشی از ضربه را قبل از رسیدن به زانو می گیرد. اگر زیاد روی سنگفرش سخت راه می روید، سعی کنید بخشی از مسیر را روی سطح نرم تر بروید. مسیرهای سربالایی تند و پایین رفتن زیاد از پله هم درد را بیشتر می کند؛ تا جایی که ممکن است آن را کم کنید. کفش های لبه دار و فرسوده هم به هیچ عنوان مناسب راه رفتن طولانی نیستند.

وزن خود را کنترل کنید

همان طور که گفتیم، وزن اضافه یکی از عوامل اصلی فشار بر زانو است. کاهش وزن تدریجی و سالم، در کنار ورزش های مناسب، درد را کم می کند و به سلامت مفصل در بلند مدت کمک می کند. برای این کار لازم نیست برنامه های سنگین داشته باشید؛ تغییرهای کوچک اما پایدار در تغذیه و فعالیت روزانه اثر واقعی دارند. حتی پنج تا ده درصد کم شدن وزن، در بسیاری از افراد درد را کمتر کرده است.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر درد زانو بیش از دو هفته ادامه داشت، شدت آن زیاد است، شب ها اذیت تان می کند یا با علائم هشداری که گفتیم همراه است، معاینه توسط پزشک لازم است. پزشک با معاینه و در صورت نیاز با عکس رادیولوژی یا ام آر آی، علت درد را مشخص می کند و مسیر درمان را توضیح می دهد. تشخیص زودهنگام معمولا درمان را ساده تر و نتیجه را بهتر می کند؛ پس صبر زیاد در این مورد به صلاح شما نیست.

گاهی هم درد زانو با نشانه های دیگری همراه است؛ مثلا زانو صدا می دهد. اگر همراه با درد، صدا هم دارید، مقاله صدای تق تق زانو را بخوانید تا بدانید این صدا کی طبیعی است و کی نیاز به بررسی دارد. این دو نشانه اغلب با هم دیده می شوند و خواندن هر دو مقاله به درک بهتر وضعیت زانو کمک می کند.

نظر دکتر محمدرضا کاظمی درباره درد زانو هنگام راه رفتن

دکتر محمدرضا کاظمی، فوق تخصص درد، درباره این موضوع می گوید: «بیشتر بیمارانی که به ما مراجعه می کنند، درد زانو را نشانه ساده ای می گیرند و مدت ها صبر می کنند، تا جایی که کار سخت تر می شود. اگر درد زانو هر بار با راه رفتن تکرار می شود، این یعنی مفصل دارد هشدار می دهد. تشخیص علت در همان مراحل اولیه، از پیشرفت به سمت آرتروز شدید جلوگیری می کند و درمان ساده تر و کم هزینه تر می شود.»

از نگاه ایشان، درمان درد زانو یک بسته کامل است: اصلاح وزن، تقویت عضلات، فیزیوتراپی و در صورت نیاز روش های تزریقی یا مداخلات کاهنده درد. هیچ کدام از این موارد به تنهایی پاسخ کامل نمی دهد و ترکیب درست آنهاست که نتیجه می دهد. توصیه ایشان به بیماران این است که به جای جستجوی بی پایان در اینترنت، یک ویزیت دقیق انجام دهند و بر اساس آن مسیر خود را انتخاب کنند.

سوالات پرتکرار

آیا راه رفتن با زانوی دردناک ضرر دارد؟

اگر درد خفیف است و با علائم هشدار همراه نیست، پیاده روی سبک معمولا نه تنها ضرر ندارد بلکه به تغذیه مفصل و تقویت عضلات کمک می کند. اما اگر درد هنگام راه رفتن شدید می شود یا بعد از آن تورم بیشتر می شود، فعالیت را کم کنید و با پزشک مشورت کنید. حد قابل تحمل هر فرد فرق دارد و این حد را با کمک پزشک مشخص کنید.

چرا درد زانو بعد از راه رفتن طولانی بیشتر می شود؟

در فعالیت طولانی، عضلات خسته می شوند و بخش بیشتری از فشار به خود مفصل می رسد. در مفصلی که غضروف آن آسیب دیده یا التهاب دارد، این فشار اضافه باعث بیشتر شدن درد می شود. به همین دلیل توصیه می شود فعالیت را تقسیم کنید؛ مثلا سه بار ۲۰ دقیقه پیاده روی به جای یک بار یک ساعت، درد کمتری به همراه دارد.

آیا پیاده روی برای آرتروز زانو خوب است؟

بله، در بیشتر موارد پیاده روی سبک تا حد قابل تحمل برای آرتروز زانو مفید است؛ چون حرکت مفصل به تغذیه غضروف کمک می کند و عضلات را قوی نگه می دارد. نکته مهم مقدار و سرعت است که باید به شرایط شما تنظیم شود. اگر فردا صبح درد شما بیشتر شد، یعنی مقدار دیروز زیاد بوده و باید کمی کمتر کنید.

چرا درد من فقط موقع بالا رفتن از پله است؟

هنگام بالا رفتن از پله، فشار روی کشکک تا چند برابر افزایش می یابد. اگر درد شما فقط در پله و موقع نشستن طولانی با زانوی خم است و در راه رفتن معمولی وجود ندارد، احتمال درد کشککی رانی بیشتر است؛ البته تشخیص قطعی فقط با معاینه ممکن است. تقویت عضلات ران در این مشکل نقش اصلی را دارد.

برای درد زانو به کدام متخصص مراجعه کنیم؟

متخصص ارتوپدی و فوق تخصص درد هر دو می توانند بررسی کنند. اگر درد مزمن شده و به دارو و فیزیوتراپی پاسخ نداده است، مراجعه به فوق تخصص درد گزینه مناسبی است؛ چون به روش های متنوع کاهنده درد مسلط است و می تواند برنامه درمانی جامع تری ارائه دهد. در بسیاری از موارد هم همکاری این دو تخصص بهترین نتیجه را می دهد.

جمع بندی

درد زانو هنگام راه رفتن دلایل مختلفی دارد؛ از آرتروز و آسیب مینیسک تا ضعف عضلات و وزن زیاد. بیشتر این موارد با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب کنترل می شوند. کاهش وزن، تقویت عضلات ران، کفش مناسب و پیاده روی در حد قابل تحمل، ستون های اصلی مراقبت از زانو هستند. اگر درد بیش از دو هفته ادامه داشت یا با علائم هشدار همراه بود، معاینه پزشکی را به تعویق نیندازید؛ زانو مفصلی است که تا آخر عمر به آن نیاز دارید و مراقبت از آن از امروز شروع می شود.

منبع انگلیسی